ETF কি হয়? নতুন বিনিয়োগকাৰীৰ বাবে ETF-ৰ সম্পূৰ্ণ সহজ গাইড
ETF (Exchange Traded Fund) হৈছে এনে এক বিনিয়োগৰ মাধ্যম যাৰ জৰিয়তে আপুনি এটা ETF কিনি একেলগে বহুতো Stock, Bond, Gold বা আন Asset ত বিনিয়োগ কৰিব পাৰে। সহজ ভাষাত ক’বলৈ গ’লে, ETF হৈছে এটা basket of investments, যিটো Stock Exchange-ত Stock ৰ দৰে কিনা-বেচা কৰিব পাৰি।
নতুন বিনিয়োগকাৰীৰ বাবে ETF এটা সহজ আৰু তুলনামূলকভাৱে কম খৰচৰ বিনিয়োগৰ মাধ্যম হ’ব পাৰে।
ETF-ৰ সম্পূৰ্ণ নাম কি?
ETF-ৰ সম্পূৰ্ণ নাম হৈছে Exchange Traded Fund।
ইয়াক দুটা অংশত এনেদৰে বুজিব পাৰি:
- Exchange Traded — Stock Exchange-ত ইয়াক Stock ৰ দৰে কিনা-বেচা কৰিব পাৰি।
- Fund — ইয়াৰ ভিতৰত একাধিক Stock বা আন Asset থাকে।
উদাহৰণস্বৰূপে, Nifty 50 ETF এ Nifty 50 Index অনুসৰণ কৰে। অৰ্থাৎ, এটা Nifty 50 ETF কিনিলে আপুনি পৰোক্ষভাৱে Nifty 50 Index-ৰ অন্তৰ্ভুক্ত বহুতো কোম্পানীত বিনিয়োগ কৰাৰ সুযোগ পায়।
ETF কেনেদৰে কাম কৰে?
ধৰি লওক, আপুনি নিজে Nifty 50-ৰ 50টা কোম্পানীৰ Stock কিনিব বিচাৰিছে।
ইয়াৰ বাবে বহুত Stock বাছনি কৰিব লাগিব আৰু প্ৰতিটো কোম্পানীৰ Stock কিনিব লাগিব। যিটো তুলনামূলক ভাবে Risky হব পাৰে
কিন্তু Nifty 50 ETF কিনিলে আপুনি এটা ETF unit ক্ৰয় কৰি Nifty 50 Index-ৰ performance অনুসৰণ কৰাৰ সুযোগ পাব।
অৰ্থাৎ:
আপুনি ETF কিনে → ETF-এ এটা Index/Asset অনুসৰণ কৰে → আপোনাৰ বিনিয়োগৰ মূল্য সেই Index/Asset-ৰ performance অনুসৰি সলনি হয়।
ETF-ৰ কেইটামান সাধাৰণ উদাহৰণ
ভাৰতীয় বজাৰত বিভিন্ন ধৰণৰ ETF পোৱা যায়।
1. Nifty 50 ETF
Nifty 50 Index অনুসৰণ কৰা ETF। ইয়াৰ জৰিয়তে ভাৰতৰ বৃহৎ ৫০ টা কোম্পানীৰ basket-ত বিনিয়োগ কৰাৰ সুযোগ পোৱা যায়।
2. Gold ETF
Gold ETF-এ সাধাৰণতে Gold-ৰ মূল্য অনুসৰণ কৰাৰ চেষ্টা কৰে। Physical Gold কিনাৰ পৰিৱৰ্তে Demat Account-ৰ জৰিয়তে Gold ETF কিনিব পাৰি।
3. Silver ETF
Silver ETF-এ Silver-ৰ মূল্য অনুসৰণ কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখে।
4. Sectoral ETF
কিছুমান ETF বিশেষ এটা Sector অনুসৰণ কৰে।
উদাহৰণ:
- Banking ETF
- IT ETF
- PSU Bank ETF
- Healthcare ETF
- Defence ETF
ইয়াৰ ফলত কোনো এটা বিশেষ Sector-ত বিনিয়োগ কৰাৰ সুযোগ পোৱা যায়।
NSE ৰ সকলো ETF পাবলৈ ইয়াত Click কৰক
ETF আৰু Mutual Fund-ৰ মাজত পাৰ্থক্য
ETF আৰু Mutual Fund দুয়োটাৰ যুগেদি বহুতো Asset সমষ্টিত বিনিয়োগ কৰিব পাৰে। কিন্তু দুয়োটাৰ মাজত কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ পাৰ্থক্য আছে।
| বিষয় | ETF | Mutual Fund |
|---|---|---|
| ক্ৰয়-বিক্ৰয় | Stock Exchange-ত | AMC/Platform ৰ জৰিয়তে |
| Trading | Market hours-ত Stock ৰ দৰে | সাধাৰণতে NAV-ৰ ভিত্তিত |
| Demat Account | সাধাৰণতে প্ৰয়োজন | সকলো ক্ষেত্ৰতে প্ৰয়োজন নহয় |
| Price | Market price | NAV |
| Intraday Buy/Sell | সম্ভৱ | সাধাৰণতে নহয় |
| Expense Ratio | বহু ETF-ত কম | Fund অনুসৰি ভিন্ন |
| Minimum Investment | 1 unit ৰ পৰা সম্ভৱ | Scheme অনুসৰি ভিন্ন |
ETF কিনিবলৈ কি কৰিব লাগে?
ETF কিনিবলৈ সাধাৰণতে Demat Account আৰু Trading Account লাগে।
আপুনি যিকোনো Stock Broker-ৰ Trading App বা Website ব্যৱহাৰ কৰি ETF কিনিব পাৰে।
উদাহৰণস্বৰূপে:
Broker App → ETF Search → ETF Select → Quantity → Buy
ETF কিনাৰ পিছত ই আপোনাৰ Demat Account-ত Stock ৰ দৰে দেখা যাব পাৰে।
উদাহৰণ স্ৱৰুপে নিম্নলিখিত Broker সমুহত Clik কৰি Demat Account খুলি লব পাৰে:
Upstox: Open free demat account
Angel One: Open free Demat Account
Zerodha: Open free Demat account
ETF-ৰ সুবিধাসমূহ
1. Diversification
এটা ETF-ৰ জৰিয়তে একাধিক Stock বা Asset-ত বিনিয়োগ কৰিব পাৰি। ইয়াৰ ফলত কেৱল এটা কোম্পানীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাৰ প্ৰয়োজন নহয়। লগতে Risk ও কমি যায়।
2. কম খৰচ
Index ETF-সমূহৰ Expense Ratio বহু ক্ষেত্ৰত Active Mutual Fund-তকৈ কম হ’ব পাৰে।
3. Stock ৰ দৰে Buy আৰু Sell
ETF Stock Exchange-ত তালিকাভুক্ত থাকে। Market hours-ত ইয়াক Stock ৰ দৰে কিনা-বেচা কৰিব পাৰি।
4. বিভিন্ন Asset-ত বিনিয়োগ
ETF কেৱল Equity-তেই সীমাবদ্ধ নহয়।
Gold, Silver, Bonds আৰু বিভিন্ন Sector-ৰ ওপৰতো ETF উপলব্ধ।
5. Transparency
বহু Index ETF-এ কোন Index অনুসৰণ কৰে আৰু ইয়াৰ underlying holdings কি, সেই তথ্য প্ৰকাশ কৰে।
5. ETF SIP
ETF-ৰ অসুবিধা সমোহ?
ETF সম্পূৰ্ণ Risk-free নহয়।
1. Market Risk
যদি ETF-এ Stock Market Index অনুসৰণ কৰে আৰু Market কমে, তেন্তে ETF-ৰ মূল্যও কমিব পাৰে।
2. Tracking Error
ETF-এ যিটো Index অনুসৰণ কৰে, ETF-ৰ return সদায় সেই Index-ৰ return-ৰ সৈতে একে নহ’বও পাৰে।
এই পাৰ্থক্যক Tracking Error বুলি কোৱা হয়।
3. Liquidity Risk
সকলো ETF-ৰ Trading Volume একে নহয়। কিছুমান ETF-ত Buyer বা Seller কম থাকিব পাৰে, গতিকে ETF Buy/Sell কৰিবলৈ কেতিয়াবা অসুবিধা হব পাৰে।
4. Brokerage আৰু অন্যান্য Charges
ETF কিনা-বেচাৰ সময়ত Brokerage, STT, Exchange Charges, GST আদি প্ৰযোজ্য হয়্। Broker আৰু transaction অনুসৰি charges ভিন্ন হ’ব পাৰে।
ETF কিনাৰ আগতে কি কি চাব লাগে?
নতুন বিনিয়োগকাৰীয়ে ETF কিনাৰ আগতে কেইটামান বিষয় পৰীক্ষা কৰা উচিত।
1. ETF টুৱে কোন Index বা Asset অনুসৰণ কৰে?
প্ৰথমে ETF-এ কি অনুসৰণ কৰে সেয়া বুজি লওক।
2. Expense Ratio
ETF চলাবলৈ কিমান খৰচ লোৱা হয় সেয়া চাওক।
3. Tracking Error
ETF-এ ইয়াৰ Benchmark কিমান ভালদৰে অনুসৰণ কৰিছে পৰীক্ষা কৰক।
4. Trading Volume আৰু Liquidity
ETF-ত যথেষ্ট Trading Volume আছে নেকি চাওক।
5. AUM
ETF-ৰ Assets Under Management বা AUM-ও পৰীক্ষা কৰিব পাৰি।
6. Bid-Ask Spread
Buy আৰু Sell Price-ৰ মাজত পাৰ্থক্য বেছি নেকি লক্ষ্য কৰক।
ETF নে Mutual Fund — কোনটো ভাল?
ইয়াৰ কোনো এটা সঠিক উত্তৰ নাই।
যদি আপুনি Stock Exchange-ত নিজে Buy/Sell কৰিব বিচাৰে, Demat Account আছে আৰু ETF কেনেকৈ কাম কৰে বুজি পায়, তেন্তে ETF এটা ভাল option হ’ব পাৰে।
আনহাতে, যদি আপুনি সহজভাৱে SIP কৰিব বিচাৰে আৰু নিজে Stock Exchange-ত Buy/Sell কৰিব নিবিচাৰে, তেন্তে Mutual Fund অধিক সুবিধাজনক হ’ব পাৰে।
মনত ৰাখিব: Investment কৰাৰ আগতে নিজৰ financial goal, risk tolerance আৰু investment horizon বিবেচনা কৰিহে কৰা উচিত।
নতুন বিনিয়োগকাৰীৰ বাবে ETF ভাল নেকি?
ETF নতুন বিনিয়োগকাৰীৰ বাবে আকৰ্ষণীয় হ’ব পাৰে, বিশেষকৈ Index-based ETF-সমূহ।
কিন্তু বিনিওগ কৰাৰ আগত ETF-এ কোন Index অনুসৰণ কৰে, ইয়াৰ Risk, Expense Ratio, Tracking Error আৰু Liquidity আদি বুজি লোৱাৰ পিছতহে সিদ্ধান্ত লোৱা উচিত।
সাৰাংশ
ETF বা Exchange Traded Fund হৈছে এনে এক বিনিয়োগৰ মাধ্যম যাৰ জৰিয়তে এটা ETF কিনি একেলগে বহুতো Stock বা আন Asset-ত বিনিয়োগ কৰাৰ সুযোগ পোৱা যায়।
নতুন বিনিয়োগকাৰীৰ বাবে ETF-ৰ কেইটামান মূল সুবিধা হৈছে:
- Diversification
- তুলনামূলকভাৱে কম খৰচ
- Stock ৰ দৰে Buy/Sell
- বিভিন্ন Index আৰু Asset-ত বিনিয়োগৰ সুযোগ
- সহজে Portfolio-ত যোগ কৰিব পৰা
কিন্তু ETF-ত Market Risk, Tracking Error আৰু Liquidity Risk থাকিব পাৰে। সেয়েহে বিনিয়োগ কৰাৰ আগতে ETF-টোৰ বিষয়ে ভালদৰে জানি লোৱাটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ।
Disclaimer: এই লেখাটো কেৱল শিক্ষামূলক উদ্দেশ্যৰ বাবে। ই কোনো ধৰণৰ Buy/Sell বা Investment Recommendation নহয়। বিনিয়োগ কৰাৰ আগতে নিজে গৱেষণা কৰক আৰু প্ৰয়োজন হ’লে SEBI-registered financial adviser-ৰ পৰামৰ্শ লওক।

0 Comments